Barcode:      ISBN:  
   Lib. Code:      Call Number:  
   Title: วิถีชุมชน: กลไกการจัดการความรู้สู่ชุมชนที่ปางมะผ้า   
   Author: โพสต์ ทูเดย์    
   Publication: โพสต์ทูเดย์, 
   Language:    
   Country:    
   Abstract: “ปางมะผ้า” เป็นดินแดนที่มีความสำคัญและทรงคุณค่าทางด้านโบราณคดีและประวัติศาสตร์แหล่งหนึ่งของโลก ซึ่งมี “ทุนเดิม” อยู่เป็นจำนวนมากจากโครงการวิจัยและโครงการพัฒนาต่างๆ เกิดองค์ความรู้หลายด้านขึ้นในชุมชน ส่งผลให้กลายเป็นศักยภาพด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและเชิงวัฒนธรรม แต่ทั้ง “คน” และ “ความรู้” เหล่านี้ยังไม่ได้ถูกนำมาใช้ประโยชน์มากนัก การจัดการความรู้ของชุมชนปางมะผ้า จึงเป็นการคืนสิทธิและอำนาจในการจัดการความรู้สู่ชุมชน เพื่อการใช้ประโยชน์ในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาชุมชนในด้านต่างๆ ซึ่งชุมชนสามารถจัดการได้เอง ด้วยการพัฒนาศักยภาพ “คนใน” ซึ่งประกอบด้วย กลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ ทั้งกะเหรี่ยง ม้ง มูเซอดำ มูเซอแดง ลาหู่ดำ ลาหู่แดง เป็นต้น เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นภายในงานวิจัยเพื่อพัฒนากลไกการจัดการความรู้สู่ชุมชน โดยทุนสนับสนุนจาก สกว. เน้นการทำงานร่วมกับภาคีอื่นๆ ในพื้นที่ เชื่อมโยงการทำงานร่วมกัน พัฒนาศักยภาพแกนนำชุมชน/เครือข่าย ให้มีศักยภาพในการ “จัดการ” กับ “ความรู้” ได้ด้วยกระบวนการทำงานเป็นทีม ศึกษาดูงาน นอกพื้นที่ ระดมความคิดเห็น ขยายแนวคิด สร้างวัฒนธรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่านการทำจริง ค้นหาความสามารถของแต่ละคนและเสริมซึ่งกันและกัน เปิดรับความรู้จากทั้งภายในและภายนอกมาปรับใช้เพื่อการแก้ไขปัญหาของชุมชนได้ นายชาติชาย รัตนคีรี นักวิจัยท้องถิ่น กล่าวว่า กลุ่มเพื่อนเรียนรู้เพื่อการพัฒนา เป็นนักวิจัยชาวบ้านที่ไปเชื่อมต่อเป็นกลุ่มก้อนกับชุมชนในประเด็นต่างๆ ทั้งการจัดการทรัพยากร การจัดการด้านวัฒนธรรม การจัดการด้านการเกษตรและอาชีพ การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน และงานด้านสื่อเพื่อชุมชน การพยายามสร้างสื่อในรูปแบบต่างๆ เพื่ออธิบาย ทำความเข้าใจกับคนภายนอกและภายในชุมชนเอง ตัวอย่างความสำเร็จ เช่น การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนแบบเครือข่าย 6 หมู่บ้าน และประสานต่อกับ CBT แม่ฮ่องสอน ซึ่งจะช่วยจัดการและคัดเลือกนักท่องเที่ยวส่งมาให้อีกต่อหนึ่ง การทำสวนผลไม้เมืองหนาวปลอดสารเคมีที่บ้านผาเจริญ อาชีพทางเลือกใหม่ที่ชุมชนเผ่า ลาหู่แดง การปลูกพืชเชิงเดี่ยวปลอดสารพิษของชนเผ่าม้ง การทำเกษตรผสมผสานบ้านแม่ละนา การสอนเกษตรทางเลือกเพิ่มเติมที่เป็นความต้องการของชุมชนซึ่งกำลังได้รับความสนใจขณะนี้คือ การเลี้ยงหมูหลุม โดยได้รับความร่วมมืออย่างดีจากพัฒนาการและเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรอำเภอปางมะผ้า ด้านทรัพยากรก็เช่นการทำแนวกันไฟ (ดิน น้ำ ป่า) การสำรวจพื้นที่ด้วยระบบ GPS การทำฝายแม้ว ปลูกป่า ด้านวัฒนธรรมก็สามารถฟื้นฟูวัฒนธรรม ประเพณี การละเล่นที่เสื่อมสูญให้กลับคืนมาใหม่และเชื่อมโยงกับชุมชนและโรงเรียน ถ่ายทอดสู่เยาวชนเข้ามาร่วมเป็นผู้สืบทอด ขณะที่ด้านสื่อก็ทำจดหมายข่าวความเคลื่อนไหวการทำกิจกรรมความคืบหน้าของแต่ละด้านเผยแพร่ในกลุ่มตัวแทนที่มาร่วมแลกเปลี่ยนกันเป็นประจำทุกเดือน ให้ไปขยายต่อในพื้นที่ของตนเอง นอกจากนี้ยังมีการทำ VCD เก็บข้อมูลเรื่องราวเหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้นในโอกาสต่างๆ ทั้งภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหว เป็นต้น ขณะนี้เกิดกลุ่มนักพัฒนาย่อยๆ ในแต่ละด้านขึ้นในปางมะผ้า เช่น ที่บ้านแม่ละนามีเกือบ 20 กลุ่มกิจกรรม ตั้งแต่กลุ่มเด็กไปจนถึงผู้สูงอายุ แต่ล้วนเกี่ยวพันโยงใยให้ได้สัมพันธ์และเรียนรู้กันตลอด แต่ละกลุ่มมีการจัดการของ ตนเอง มีการนัดเจอกันทั้งเป็นทางการและไม่เป็นทางการ ทุกกลุ่มดำเนินการโดยอิสระแต่มีจุดร่วมกันคือยังต้องรักษาไว้ซึ่ง “อัตลักษณ์” ของชุมชนแต่ละแห่งในปางมะผ้า การแลกเปลี่ยนเรียนรู้จึงเป็นกิจกรรมที่เกิดขึ้นเป็นปกติของคนที่นี่ในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา ซึ่งมีการจัดการอย่างเป็นระบบมากขึ้น และสะท้อนความเข้มแข็งของชุมชนที่มีความรู้เป็นฐาน และสามารถจัดการกับความรู้นั้นเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืนในประเด็นต่างๆ “กิจกรรมหลากหลายที่เกิดขึ้นและปฏิบัติ” จึงเป็นกลไกการสร้างและใช้ความรู้เพื่อการพัฒนาอยู่ตลอดเวลา โดยมี ศูนย์ประสานงานข้อมูลความรู้เพื่อการพัฒนา เป็นศูนย์กลางของการรวบรวมและส่งต่อความรู้ให้เกิดการใช้ประโยชน์ เพื่อแก้ปัญหาและพัฒนาชุมชนโดยไม่ต้องยึดติดหรือรับความรู้จากภายนอกเพียงอย่างเดียว และไม่เป็นเพียงแหล่งความรู้ให้คนข้างนอกมานำออกไปโดยไม่คืนให้กับชุมชน ดังที่เคยเป็นมา ปัจจุบันพวกเขาพบแนวทางที่ชุมชนอยู่ร่วมกับดิน น้ำ ป่า อย่างยั่งยืน ของดีชุมชนสืบทอดสู่เยาวชน มีเกษตรทางเลือกที่ยั่งยืนและพอเพียง มีการท่องเที่ยวเป็นเครื่องมือปลุกจิตสำนึกชุมชนและนักท่องเที่ยว และนี่คือผลของการคืนอำนาจการจัดการความรู้สู่ชุมชน ที่ให้ผลเป็นการพัฒนาคน พัฒนาความรู้ พัฒนาการจัดการ ปางมะผ้าจึงมีกลุ่มชุมชนนักปฏิบัติและเรียนรู้เกิดขึ้นจำนวนมาก และกระหายที่จะใช้ความรู้เพื่อพัฒนาท้องถิ่นของตนเอง อีกทั้งกำลังก้าวเข้าสู่ เป้าหมายของการสร้างสุขภาพองค์รวมของชุมชนพื้นที่ (กาย-ความคิด-จิตวิญญาณ)  September 16, 2006 Saturday,11:21 
   Note:  
   Keyword: สิ่งแวดล้อม   
   Price:  B$    Page: